Adakah Penghalau Nyamuk DEET Selamat untuk Kanak-Kanak?

Melihat lengan dan kaki si kecil penuh dengan bintat nyamuk memang meresahkan, lebih-lebih lagi di Malaysia, di mana denggi masih menjadi ancaman sepanjang tahun. Ramai ibu bapa tertanya-tanya sama ada penghalau nyamuk yang mengandungi DEET sesuai untuk kanak-kanak. Ini yang perlu Mama tahu.

Apa itu DEET?

DEET (N,N-diethyl-meta-toluamide) ialah bahan aktif dalam banyak penghalau serangga. Menurut National Pesticide Information Center di Amerika Syarikat, DEET digunakan untuk menghalang serangga seperti nyamuk dan sengkenit daripada menggigit. Ia mula digunakan oleh tentera Amerika Syarikat pada tahun 1946 dan dijual kepada orang awam sejak 1957.

DEET tidak membunuh nyamuk. Ia mengganggu keupayaan nyamuk untuk mengesan dan menggigit kulit. Kajian juga menunjukkan nyamuk tidak suka bersentuhan dengan permukaan yang disapu DEET.

Adakah DEET sama dengan DDT?

Tidak. Nama mereka hampir serupa, tetapi kedua-duanya sangat berbeza. DDT ialah racun serangga yang digunakan secara meluas pada tahun 1940-an untuk membunuh nyamuk dan kutu yang menyebarkan malaria dan tifus. Penggunaannya kini dihadkan atau diharamkan di banyak negara kerana kesannya terhadap alam sekitar. DDT tidak digunakan dalam penghalau nyamuk yang disapu pada kulit.

Adakah DEET selamat untuk kanak-kanak?

DEET ialah antara penghalau serangga yang paling lama digunakan dan paling banyak dikaji di dunia. Pusat Kawalan dan Pencegahan Penyakit Amerika Syarikat (CDC) menyatakan penghalau serangga yang berdaftar dan mengandungi DEET boleh digunakan pada bayi berumur dua bulan ke atas, jika digunakan mengikut arahan pada label. Akademi Pediatrik Amerika (AAP) pula menyarankan kepekatan tidak melebihi 30% untuk kanak-kanak.

Seperti semua bahan, DEET boleh menyebabkan masalah jika disalah guna. Laporan kes sawan yang dikaitkan dengan DEET sangat jarang, dan kebanyakannya melibatkan penggunaan yang berlebihan, kepekatan tinggi atau tertelan. Kerengsaan kulit dan mata juga boleh berlaku. Itulah sebabnya cara penggunaan sangat penting.

Cara menggunakan penghalau nyamuk dengan selamat pada si kecil

• Jangan gunakan pada bayi bawah dua bulan. Lindungi mereka dengan kelambu dan pakaian.
• Pilih kepekatan yang sesuai, biasanya 10% hingga 30% DEET untuk kanak-kanak. Kepekatan lebih tinggi tidak lebih kuat, cuma tahan lebih lama.
• Ibu bapa yang sapukan. Sapu dahulu pada tangan Mama, kemudian ratakan pada kulit si kecil.
• Elakkan tangan, mata, mulut dan kulit yang luka atau merengsa. Kanak-kanak suka memasukkan tangan ke dalam mulut.
• Sapu secukupnya pada kulit yang terdedah sahaja, bukan di bawah pakaian.
• Basuh dengan sabun dan air apabila si kecil masuk ke dalam rumah atau sebelum tidur.
• Jangan gunakan produk gabungan pelindung matahari dan penghalau serangga, kerana pelindung matahari perlu disapu semula lebih kerap.

Jika si kecil mengalami ruam, rasa tidak sihat atau sawan selepas memakai penghalau nyamuk, basuh kulitnya dan dapatkan rawatan doktor segera. Untuk kecemasan, hubungi 999.

Pilihan lain selain DEET

CDC turut menyenaraikan bahan aktif lain yang berkesan, seperti picaridin dan IR3535. Minyak lemon eucalyptus (atau PMD) juga berkesan, tetapi tidak sesuai untuk kanak-kanak bawah tiga tahun.

Bagaimana pula dengan minyak pati seperti citronella dan lavender? Ia memang popular, tetapi perlindungannya biasanya lebih singkat dan perlu disapu semula dengan kerap. Minyak pati juga boleh merengsakan kulit bayi yang sensitif. Bahan "semula jadi" tidak semestinya lebih selamat atau lebih berkesan. Di kawasan yang berisiko denggi, pilih penghalau nyamuk yang bahan aktifnya terbukti berkesan dan berdaftar untuk kegunaan tersebut.

Cara lain melindungi si kecil daripada gigitan nyamuk

Penghalau nyamuk hanya satu lapisan perlindungan. Langkah-langkah ini sama penting:

• Pakaikan si kecil baju berlengan panjang dan seluar panjang yang ringan.
• Pasang kelambu pada katil bayi dan kereta sorong bayi.
• Pasang jaring pada tingkap dan pintu.
• Gunakan penghawa dingin atau kipas, kerana nyamuk sukar terbang dalam angin.
• Buang air bertakung di dalam dan di sekeliling rumah sekurang-kurangnya seminggu sekali: pasu bunga, bekas, tayar lama, longkang tersumbat. Nyamuk Aedes membiak dalam air bersih yang bertakung.
• Tutup tong sampah dan bekas simpanan air.

Kanak-kanak kecil juga cenderung menggaru bintat nyamuk sehingga luka. Potong kuku si kecil pendek dan jaga kebersihan kulitnya.

Waspada terhadap denggi

Denggi disebarkan oleh nyamuk Aedes dan berlaku sepanjang tahun di Malaysia. Pada bayi dan kanak-kanak, gejalanya kadang-kadang sukar dikenali.

Bawa si kecil berjumpa doktor jika dia demam, terutamanya jika:

• Bayi berumur bawah tiga bulan dan demam.
• Demam disertai ruam, muntah, cirit-birit atau enggan menyusu.
• Si kecil kelihatan sangat lemah, mengantuk luar biasa atau sukar dikejutkan.

Pergi ke hospital segera atau hubungi 999 jika ada tanda bahaya seperti sakit perut yang teruk, muntah berterusan, pendarahan dari hidung atau gusi, najis hitam, sesak nafas, tangan dan kaki sejuk, atau kurang kencing. Tanda-tanda ini boleh muncul ketika demam mula turun, jadi teruskan pemantauan walaupun suhu sudah normal.

Dengan penghalau nyamuk yang digunakan dengan betul, pakaian yang sesuai dan rumah yang bebas tempat pembiakan nyamuk, Mama boleh melindungi si kecil dengan lebih tenang.