Halba untuk Ibu yang Menyusukan Bayi: Apa Kata Kajian?

Sepanjang menyusukan si kecil, Mama mungkin pernah mendengar nasihat daripada keluarga atau rakan supaya mengambil halba. Biji kecil berwarna perang keemasan ini memang lama digunakan dalam masakan dan amalan tradisional di banyak negara, termasuk Malaysia. Tetapi apakah sebenarnya yang ditunjukkan oleh kajian, dan perlukah Mama mengambilnya? Artikel ini menghuraikan fakta dengan seimbang supaya Mama boleh membuat keputusan sendiri.

Kenali halba

Halba (Trigonella foenum-graecum), atau fenugreek dalam bahasa Inggeris, ialah tumbuhan setinggi 60 hingga 90 cm dengan daun hijau, bunga putih dan lenggai berisi biji kecil. Bijinya digunakan sebagai rempah dalam kari dan masakan India serta Timur Tengah, dan ekstraknya digunakan sebagai perisa makanan. Baunya yang khas sering dikatakan menyerupai sirap mapel.

Dalam amalan tradisional, halba digunakan sebagai galaktagog, iaitu bahan yang dipercayai membantu penghasilan susu ibu. Kepercayaan ini sudah lama wujud, tetapi bukti saintifiknya masih belum kukuh.

Apa kata kajian?

Penghasilan susu ibu ialah proses yang kompleks. Ia dikawal terutamanya oleh hormon prolaktin dan oksitosin, dan bergantung pada berapa kerap dan berapa berkesan susu dikeluarkan dari payudara.

Kajian tentang halba setakat ini kecil dan hasilnya bercampur-campur. Satu kajian di Turki ke atas 66 ibu mendapati kumpulan yang minum teh herba mengandungi halba mengeluarkan lebih banyak susu berbanding kumpulan plasebo dan kumpulan kawalan. Namun teh itu mengandungi beberapa herba lain, jadi kesan halba sahaja tidak dapat dipastikan. Kajian lain tidak menemui perbezaan yang jelas. Kebanyakan kajian ini kecil, dijalankan dalam tempoh singkat, dan tidak semuanya membandingkan halba dengan plasebo secara buta.

Kesimpulannya, belum ada bukti yang cukup kukuh untuk mengatakan halba berkesan menambah susu ibu. Sebahagian ibu yang merasakan perbezaan mungkin juga dipengaruhi oleh faktor lain, seperti lebih kerap menyusu, lebih yakin atau lebih berehat.

Plasebo ialah bahan tanpa kandungan aktif yang digunakan dalam kajian sebagai perbandingan.

Langkah berjaga-jaga

Halba sebagai rempah dalam masakan biasanya tidak menjadi masalah. Dalam bentuk suplemen, kapsul atau teh pekat, jumlahnya jauh lebih tinggi. Ambil perhatian perkara berikut:

• Tidak sesuai semasa mengandung. Halba dalam jumlah besar boleh merangsang pengecutan rahim.
• Gangguan perut. Kembung, cirit-birit dan angin adalah kesan sampingan yang sering dilaporkan. Si kecil juga ada yang mengalami gangguan perut.
• Alahan. Halba daripada keluarga kekacang. Ibu yang alah kepada kacang tanah atau kacang kuda mungkin turut alah kepada halba.
• Paras gula dalam darah. Halba boleh merendahkan gula dalam darah. Jika Mama menghidap diabetes atau mengambil ubat diabetes, tanya doktor dahulu.
• Ubat lain. Halba boleh berinteraksi dengan ubat pencair darah dan beberapa ubat lain.
• Bau seperti sirap mapel. Peluh dan air kencing Mama, malah si kecil, boleh berbau seperti sirap mapel. Ia bukan tanda masalah, tetapi baiknya Mama tahu lebih awal.

Sebelum mengambil sebarang suplemen herba semasa menyusukan bayi, bincang dengan doktor, ahli farmasi atau kaunselor laktasi.

Apa yang benar-benar membantu penghasilan susu?

Jika Mama risau tentang bekalan susu, langkah yang mempunyai bukti paling kukuh ialah:

1. Susukan si kecil dengan kerap, sekurang-kurangnya lapan kali dalam 24 jam, termasuk pada waktu malam.
2. Pastikan cara si kecil melekap betul, supaya susu dikeluarkan dengan berkesan.
3. Perah susu selepas menyusu jika si kecil tidak mengosongkan payudara, atau jika Mama berjauhan dengannya.
4. Banyakkan sentuhan kulit ke kulit dengan si kecil.
5. Rehat, makan dengan seimbang dan minum apabila dahaga.

Pantau juga tanda si kecil mendapat susu yang cukup: lampin basah sekurang-kurangnya enam kali sehari selepas minggu pertama dan berat badan yang naik semasa pemeriksaan. Jika Mama ragu-ragu, jumpa jururawat di klinik kesihatan, doktor atau kaunselor laktasi. Mereka boleh menilai penyusuan Mama dan si kecil secara langsung.

Baca juga: Prolaktin dan oksitosin: 2 hormon penyusuan yang perlu Mama kenali